آرامگاه خواجه ملا کوهی و دیوان منسوب به او
مولانا عبدالله متخلص به کوهی از عارفان و شاعران برجستهی سدهی نهم هجری در هرات بود.
او ارادت ویژهای به خواجه شمسالدین محمد کوهی داشت و چهار سال در خدمت او به سر برد.
برخی منابع از جمله «رسالهی مزارات هرات» او را تربیتیافتهی روحانیت پدرش مولانا شمسالدین محمد میدانند.
تاریخ دقیق وفاتش مشخص نیست، اما مدفنش در کوه شمالی قریه ساقسلمان (اسحاق سلیمان) قرار دارد.
اهالی هرات او را با نامهای خواجه عبدالله کوهی و خواجه ملا کوهی میشناسند. زیارتگاه او که در درهای خوش آبوهوا واقع شده، یکی از مناطق زیارتی و تفریحی این شهر محسوب میشود. این دره با طبیعت سرسبز، چشماندازهای زیبا و چشمهای که از دامنهی کوه جاری است مورد توجه زائران و گردشگران قرار دارد.زندهیاد فکری سلجوقی بر این باور بود که دیوان اشعاری که با نام بابا کوهی شیرازی (ابوعبدالله باکو یا باکویه) منتشر شده، در واقع متعلق به خواجه عبدالله کوهی هروی است. با این حالبابا کوهی شیرازی عارفی برجسته از قرن چهارم هجری بود که در سال ۴۴۲ هجری قمری درگذشت و مقبرهاش در کرمان قرار دارد. او از شاگردان شیخ عبدالله خفیف شیرازی و از همصحبتان شیخ ابوسعید و امام قشیری بود.دیوان منسوب به بابا کوهی نسخههای متعددی دارد که در کتابخانههای مختلف از جمله آکادمی علوم سنپترزبورگ، کتابخانهی ملی و پوهنتون تهران، کتابخانهی نوربخش و پوهنحی ادبیات تهران نگهداری میشوند. این نسخهها به خط نستعلیق با جلدهای مختلف و در اندازههای گوناگون است و برخی از آنها حاوی دیباچهای دربارهی زندگی بابا کوهی هستند. این دیوان در سالهای ۱۳۰۷ و ۱۳۳۲ خورشیدی در شیراز و یکبار نیز در بمبئی به چاپ رسیده است.حدود ۱۵ کیلومتری شمالغرب هرات، درهی خواجه ملا کوهی قرار دارد که یکی از مقاصد محبوب مردم هرات برای زیارت و تفریح میباشد که این درهی سرسبز، آبشارهایی زیبا دارد که بر طراوت و جذابیت آن افزوده است.در انتهای دره، زیارتگاه خواجه ملا کوهی واقع شده و در قسمت بالایی آن، چلهخانهای با چند خانهی خشتی وجود دارد
شاید دوست داشته باشید.
